Thursday, 23 June 2011

शेती

गोंदिया जिल्हा हा तांदूळ उत्पादनात महाराष्ट्रात अग्रेसर आहे व येथील धान (भात) गिरण्यांसाठीदेखील प्रसिद्ध आहे. गोंदिया शहर म्हणूनच ‘तांदूळाचे शहर’ असे ओळखले जाते. सुवर्णा, जया इत्यादी जातींचा तांदूळ जिल्ह्यातून मध्यपूर्वेतील देशांना निर्यातही केला जातो. हा जिल्हा अर्थातच शेतीप्रधान आहे. जिल्ह्याच्या एकूण लोकसंख्येपैकी सुमारे ७० ते ७५% लोकसं‘या उपजीविकेसाठी शेतीवर अवलंबून आहे. जिल्ह्यात पावसाचे प्रमाण अधिक आहे व जलसिंचनाच्या सोयीही आहेत. त्यामुळेच भाताचे पीक मोठ्या प्रमाणावर घेतले जाते. भातासह तूर व उडीद ही पीके खरीप हंगामात घेतली जातात. रब्बी हंगामात गहू, ज्वारी, जवस व हरभरा ही पिके प्रामुख्याने जिल्ह्यात घेतली जातात.

जिल्ह्यातील तलावांची संख्या जास्त असल्याने येथे मत्स्यशेती उत्तम चालते. इटियाडोह (तालुका-अर्जुनी मोरगाव) व आंभोरा (तालुका - गोंदिया) येथे मत्स्यबीज प्रजनन केंद्रे कार्य करतात. तसेच जिल्ह्यात काही प्रमाणात ऊसही घेतला जातो. वैनगंगा सहकारी साखर कारखाना तिरोडा तालुक्यात माडगी येथे आहे.

उद्योग

मुबलक प्रमाणात जलसंपदा असल्याने गोंदिया जिल्हा कृषिप्रधान तर आहेच, शिवाय येथे कृषिप्रधान लघु उद्योग मोठ्या प्रमाणात चालतात. जिल्ह्याचे क्षेत्र मोठ्या प्रमाणावर वनांनी व्याप्त केलेले असल्याने ‘वनोत्पादने’ हा येथील प्रमुख घटक आहे. वनांतून तेंदूची पाने गोळा करणे व त्यांचा वापर विड्या वळण्याच्या उद्योगात करणे - हे प्रमुख उद्योग जिल्ह्यात चालतात.

या शिवाय  जिल्ह्यात गोड्या पाण्यातील (तलावांतील) मासेमारी, जंगलांतून डिंक व लाख जमा करणे,बांबूच्या विविध वस्तू बनविणे, मातीच्या विटा, कौले व भांडी तसेच प्राण्यांच्या शिंगापासून वस्तू बनविण्याचे व्यवसाय केले जातात.

गोंदिया व तिरोडा येथे औद्योगीक वसाहती स्थापन झाल्या आहेत. पुढील कोष्टकात जिल्ह्यातील काही प्रमुख उद्योग व त्यांचे ठिकाण नमूद करीत आहोत.

क्र.  उद्योग/व्यवसाय   ठिकाण
                             1      मँगनीज शुद्धीकरण                   माडगी (तालुका तिरोडा)
                             2      तेल गिरणी                               खमारी (तालुका गोंदिया)
                             3     धान (तांदूळ) गिरण्या            गोंदिया,  तिरोडा, गोरेगाव, आमगाव,
                                                                              मुंडिकोटा
                             4     लाकूड कटाई                         गोंदिया,  तिरोडा, नवेगाव बांध, आमगाव,
                                                                             मुंडिकोटा
                            5     कागद कारखाना                    चंगेरा (तालुका गोंदिया)
                            6     टाइल्स                                   रजेगाव (तालुका गोंदिया)
                            7    विड्या वळणे                         गोंदिया,  तिरोडा, देवरी,आमगाव,
                                                                             सालेकसा